WK Aken past planning aan vanwege extreme hitte

De hoge temperaturen in Aken dwingen de organisatie om extra maatregelen te nemen om de paarden zo goed mogelijk te beschermen tegen de hitte. Voor de Grand Prix Special werd het wedstrijdschema aangepast, zodat de paarden vooral vóór en na de warmste periode van de dag in de ring komen. Maar temperatuur alleen vertelt volgens de veterinaire commissie niet het hele verhaal: ook luchtvochtigheid, wind, zonnestraling, inspanningsduur en het type paard spelen een belangrijke rol.

WK-planning aangepast vanwege de hitte

De hoge temperaturen tijdens het WK in Aken zorgen ervoor dat er extra aandacht is voor het welzijn van de sportpaarden. Voor de Grand Prix Special werd daarom besloten om het wedstrijdschema aan te passen. De paarden beginnen vroeger aan hun proef en krijgen tijdens het warmste deel van de dag een langere pauze.

Volgens Dr. Friedrich-Wilhelm Hanbücken, voorzitter van de Veterinaire Commissie, was de weersvoorspelling hiervoor de aanleiding. Rond het middaguur werd een duidelijke piek in de hitte verwacht. Door de paarden vooral vóór en na die piek te laten presteren, kan de zwaarste inspanning plaatsvinden op momenten waarop de omstandigheden gunstiger zijn.

Uit metingen die de afgelopen weken werden uitgevoerd, blijkt volgens Hanbücken dat de hitte vanaf een bepaald moment in de namiddag opnieuw afneemt. Een aanpassing van het tijdschema kan daardoor relatief eenvoudig worden uitgevoerd en toch een belangrijk verschil maken voor de paarden.

Niet alleen de temperatuur bepaalt het risico

Bij warm weer wordt vaak alleen naar de temperatuur gekeken. Volgens Hanbücken geeft een temperatuur van bijvoorbeeld 36 graden echter onvoldoende informatie over de omstandigheden waarin een paard moet presteren.

De veterinaire commissie kijkt daarom onder meer naar de zogenaamde Wet Bulb Globe Temperature (WBGT). Deze index houdt rekening met verschillende factoren: de temperatuur, de luchtvochtigheid, de beweging van de lucht en de hoeveelheid zonnestraling.

Vooral de luchtvochtigheid speelt een belangrijke rol. Een paard gebruikt zweten om lichaamswarmte kwijt te raken. Wanneer de luchtvochtigheid hoog is, kan zweet minder gemakkelijk verdampen en wordt het moeilijker om het lichaam effectief af te koelen. Een lichte bries kan daarentegen juist helpen om warmte kwijt te raken.

De WBGT probeert al deze omstandigheden samen te brengen in één waarde, waardoor een realistischer beeld ontstaat van de belasting door hitte.

Vanaf bepaalde waarden zijn extra maatregelen nodig

Volgens Hanbücken zijn er op basis van ervaringen met grote internationale sportevenementen richtlijnen ontwikkeld voor het omgaan met warmte. Wanneer de WBGT een bepaalde waarde bereikt, zijn extra voorzorgsmaatregelen aangewezen.

Op het WK worden die maatregelen al toegepast. Zo zijn er mistventilatoren die een fijne waternevel verspreiden, is er gekoeld water beschikbaar op de losrijbanen en kunnen paarden in de schaduw worden losgereden.

Door deze maatregelen te combineren met een aangepast wedstrijdschema, wordt geprobeerd de belasting voor de paarden zoveel mogelijk te beperken.

Zweten is niet automatisch een alarmsignaal

Een opvallend punt uit het interview is dat een zwetend paard niet per definitie betekent dat het dier oververhit raakt. Zweten is juist een normaal en noodzakelijk onderdeel van de temperatuurregeling van het lichaam. Het probleem ontstaat wanneer een paard de geproduceerde warmte onvoldoende meer kan afvoeren. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het zichtbare zweten te kijken, maar ook naar de omstandigheden en de belasting waaraan het paard wordt blootgesteld.

Om de lichaamstemperatuur van een paard vanop afstand te kunnen beoordelen, kan onder meer een infraroodcamera worden gebruikt. Volgens Hanbücken werd dergelijke technologie ook al ingezet tijdens de Olympische Spelen in Parijs.

Bij dressuur en springen verwacht hij minder snel extreme lichaamstemperaturen. Bij disciplines waarbij paarden langdurig en intensief moeten presteren, zoals endurance, paardenrennen en bepaalde onderdelen van de eventingsport, kan oververhitting volgens hem een grotere rol spelen.

Waarom eventingpaarden anders worden beoordeeld

Hoewel ook de eventingpaarden tijdens het WK in warme omstandigheden moeten presteren, werd hun wedstrijdschema niet op dezelfde manier aangepast als dat van de dressuurpaarden.

Hanbücken wijst erop dat het om een ander type sportpaard gaat. Eventingpaarden worden sterker ontwikkeld en getraind op uithoudingsvermogen en snelheid. Ook de dressuurproef die zij afleggen is aanzienlijk korter dan de Grand Prix Special.

Daarnaast verschilt hun fysieke bouw volgens Hanbücken van die van de klassieke dressuurpaarden. De paarden zijn gewend aan een andere vorm van belasting en beschikken over een andere spieropbouw. Daarbij maakt hij ook een kritische kanttekening bij het gewicht van dressuurpaarden. Volgens hem zijn veel dressuurpaarden nog altijd zwaarder dan nodig. Meer spiermassa betekent immers ook dat er tijdens inspanning meer warmte wordt geproduceerd.

Water blijft belangrijk bij hoge temperaturen

Ook buiten de wedstrijdring kunnen ruiters en verzorgers helpen om paarden comfortabel te houden tijdens warme dagen. Een paard dat in een warme stal staat en zweet, kan bijvoorbeeld worden afgespoeld met water.

Een koude douche of het over het lichaam verdelen van water kan helpen om het paard verkoeling te geven. Ook het beschikbaar stellen van schaduw en voldoende drinkwater blijft belangrijk.

Aandacht voor zout bij zwetende paarden

Tot slot komt in het interview het gebruik van elektrolyten aan bod. Wanneer een paard veel zweet, verliest het onder andere natrium en chloride. Volgens Hanbücken is het daarom belangrijk om deze stoffen weer aan te vullen.

Hij legt daarbij de nadruk op gewoon keukenzout. Volgens hem bevatten veel standaard elektrolytenmengsels relatief weinig zout. Hij stelt daarom dat bij zeer warme omstandigheden extra zout via het voer kan worden gegeven, waardoor paarden bovendien meer dorst krijgen en meer gaan drinken. Het doel daarvan is om het vocht- en zoutverlies door het zweten beter op te vangen.

Hitte vraagt om een combinatie van maatregelen

De belangrijkste boodschap uit het interview is dat de omgang met hitte bij sportpaarden niet kan worden teruggebracht tot één temperatuurgrens. De omstandigheden worden bepaald door een combinatie van temperatuur, luchtvochtigheid, zon en wind, maar ook door de duur en intensiteit van de inspanning en het type paard.

Door wedstrijden op de koelere momenten van de dag te laten plaatsvinden, voldoende mogelijkheden tot verkoeling te bieden en de paarden goed te monitoren, kan de belasting door extreme hitte worden beperkt.

Zweten hoeft daarbij niet meteen reden tot paniek te zijn. Het is juist een belangrijk mechanisme waarmee het paard zijn lichaamstemperatuur probeert te regelen. Het wordt vooral van belang om te kijken of het paard de geproduceerde warmte nog voldoende kan afvoeren en of de omstandigheden waarin het moet presteren verantwoord blijven.

Bron: interview hoofddierenarts WK dr. Friedrich-Wilhelm Hanbücken, gepubliceerd op Equi Pages